Op 15 december 1678 begon de achtjarige oorlog van de Inheemse bevolking in Suriname tegen de Nederlandse bezetting van hun land. Het was de eerste strijd voor onafhankelijkheid. Volgens gouverneur Heinsius wilden de Inheemsen dat de Europeanen die “in schepen gecomen waren, wederomme met schepen moesten weggaan”, waarna zij het land zouden hebben dat “haer toecomt”. De dag van de start van de eerste onafhankelijkheidsoorlog is een historische dag in de geschiedenis van Suriname.
Sandew Hira heeft in zijn boek Van Priary tot en met De Kom uit 1982 (en in de herziene druk van 2025) een hoofdstuk gewijd aan deze oorlog. Hij heeft nu in samenwerking met de jonge Inheemse historicus Agir Axwijk een bronnenpublicatie samengesteld over deze oorlog. Dit is een unieke publicatie met ruim 200 getranscribeerde stukken uit de Nederlandse archieven in oud Nederlands en de vertaling daarvan naar modern Nederlands.
Voorwoord Sandew Hira 6
Voorwoord Agir Axwijk 8
Voorwoord Lloyd Read 13
Voorwoord Sherlien Sanches 17
1. Inleiding 19
2. De oorlog 21
2.1 Inleiding 21
2.2 Het plan voor de bezetting van Suriname 21
2.2.1 Het Groot Desseyn 21
2.2.2 De internationale dimensie 22
2.3 De voorbereidingen 28
2.3.1 De vijand 28
2.3.2 De samenwerking tussen Inheemse groepen 33
2.3.3 Het oorlogsplan 35
2.4 Het verloop van de oorlog 39
2.4.1 Het begin 39
2.4.2 De directe gevolgen van de eerste aanvallen 44
2.4.3 Het mislukte offensief vanuit Berbice 48
2.4.4 Nieuwe confrontaties in 1679 50
2.4.5 De eenheid van Cariben en Arowakken: Priary en Warray 53
2.4.6 Collaboratie 55
2.4.7 De Afrikaanse deelname aan de oorlog 57
2.4.8 De valstrik van Priary 62
2.4.9 Het verdere verloop 69
3. Vrede 81
3.1 De drang naar vrede 81
3.2 Op zoek naar de vrede: een historiografische verkenning 83
3.3 Het archief en het vredesproces 83
3.4 Met wie werd vrede gesloten? 85
3.5 Wat hield de vrede in? 86
3.6 De betekenis van de vrede voor de koloniale samenleving 87
4. Het Natraject 88
4.1 Een nieuwe fase 88
4.2 Gevolgen van de vrede voor de Inheemse slavernij 88
4.3 Gevolgen voor de Afrikaanse slavernij en het verzet van de Marrons 93
4.4 Grond, territorium en bezetting 98
4.5 De bezetting en de gevolgen voor de staat Suriname 100
5. De beschrijving van de bronnen 102
5.1 De archiefinstellingen 102
5.2 De archieven 103
5.3 De archiefstukken 104
5.4 De scans 109
6. Database Inheemsenoorlog 117
6.1 De basisinformatie 117
6.2 De verwerking van de basisinformatie 120
7. Bronnenmateriaal 144
Literatuur 588
